Kaizen oznacza ciągłe doskonalenie w języku japońskim. Jest to metodologia zarządzania, która zakłada, że małe lecz nieustannie wprowadzane usprawnienia przynoszą finalnie większe efekty niż duża reorganizacja firmy przeprowadzana raz na jakiś czas.
„Kaizen to niekończący się pościg za strategią prowadzącą do klasy światowej […] nieustanna strategia doskonalenia…każdego dnia, przez każdego pracownika i w każdym miejscu”*
*Masaaki Imai w przedmowie do polskiego wydania książki Gemba Kaizen
Cechy Kaizen:
- Niekończąca się eliminacja marnotrawstwa.
- Pomysły nie muszą być wielkimi wynalazkami technologicznymi ale małymi zmianami, które ułatwią i wyeliminują nieprzyjemną pracę, poprawią bezpieczeństwo pracy i oszczędzą czas.
- Rozwiązywanie problemów przy użyciu zdrowego rozsądku.
- Natychmiastowe wdrożenie rozwiązań.
Ponieważ do podtrzymania ciągle postępujących zmian potrzebny jest równy udział wszystkich pracowników zakładu, Kaizen przełamuje bariery organizacyjne i umożliwia przede wszystkim pracownikom liniowym wpływ na sposób w jaki wykonują swoją pracę. Wypracowywanie usprawnień w ten sposób jest wspierane poprzez stworzenie struktur pracy zespołowej oraz przez bezpośredni udział kadr zarządzających w działaniach doskonalących na poziomie pracowników liniowych.
PDCA
Plan-Do-Check-Act jest najbardziej popularną metodą rozwiązywania nieskomplikowanych problemów w Kaizen. Na ogół identyfikowane jako koło ciągłego doskonalenia lub koło Deminga podzielone jest na cztery fazy:Plan – ustalenie celów, analiza problemu, zaproponowanie rozwiązania Do – wdrożenie pilotażu rozwiązania Check – sprawdzenie czy rozwiązanie przyniosło oczekiwane rezultaty Act – modyfikacja rozwiązania na podstawie fazy Check, standaryzacja i rozpowszechnienie na inne obszary
Warsztat Kaizen Blitz
Warsztaty Kaizen Blitz (nazywane także Hoshin Kaizen), w przeciągu kilku dni usprawniają funkcjonowanie gniazda lub obszaru produkcyjnego.
Warsztat rozpoczyna się od szkolenia na temat Kaizen. Używając poznanych technik, zespół analizuje wybrany proces np. przy użyciu kamery video, identyfikuje marnotrawstwo i dokumentuje stan obecny. Następnie w trakcie burzy mózgów wypracowane zostają pomysły na usprawnienia i stworzony plan akcji na ich wdrożenie. Typowo większość z usprawnień zostaje wdrożonych w czasie warsztatu. Nowy proces zostaje udokumentowany i ustandaryzowany. Warsztat kończy się prezentacją rezultatów przed dyrekcją firmy.
Elementem wyróżniającym Kaizen Blitz jest natychmiastowe wdrożenie udoskonaleń. Po zakończonym przedsięwzięciu linia montażowa wraca do produkcji w nowym systemie. Typowym rezultatem Kaizen Blitz przeprowadzonym np. w gnieździe produkcyjnym jest stworzenie nowego layoutu redukującego powierzchnię, usprawnienie organizacji pracy i zwiększenie wydajności, redukcja zapasów w toku, skrócenie czasu przejścia przez proces i czasu cyklu oraz wiele innych korzyści.